Cinsel Haklar


CSED, bireylerin cinsel yönelimleri, cinsel kimlikleri, toplumsal cinsiyet ifadeleri ve bedensel farkllklarnn, temel insan haklar arasnda yer aldn ve korunmas gerektiini, bu konudaki her türlü iddet, taciz, ayrmclk, dlama, damgalamann insan haklar ihlali olduunu savunur. Bu balamda CSED, DÜNYA CNSEL SALIK ÖRGÜTÜ (WAS) tarafndan yaynlanan Cinsel Haklar Bildirgesi’ni kabul eder.

WAS - CNSEL HAKLAR BLDRGES

Dünya Cinsel Salk Örgütü (WAS), aadaki cinsel haklar, ulalmas mümkün olan en üst düzeyde salkl cinselliin yaanabilmesine esas olan cinsel haklar olarak KABUL, BEYAN ve TEYT edilmitir.

Cinsel haklar, uluslararas ve bölgesel insan haklar belgeleri, ulusal anayasalar ve kanunlar, insan haklar standartlar ve ilkeleri tarafndan da kabul edilen Evrensel nsan Haklar Bildirgesi’ndeki insan haklarna ve bunlara ilikin bilimsel bilgilere dayanr.

Hayat boyunca cinsellik, insan olmann temel bir özelliidir. Cinsellik, seks, cinsel kimlikler ve roller, cinsel yönelim, erotizm, cinsel haz, cinsel yaknlama ve üremeyi kapsar. Cinsellik, düünceler, fanteziler, arzular, inançlarda, tutumlar, deer yarglar, davranlar, deneyimler, roller ve ilikiler dâhilinde deneyimlenir ya da ifade edilir. Cinsellik tüm bu boyutlar içerebilecei gibi, bunlarn tamam her zaman deneyimlenmez ya da ifade edilmez. Cinsellik, biyolojik, psikolojik, sosyal, ekonomik, politik, kültürel, yasal, tarihsel, dinsel ve ruhsal etmenlerin arasndaki etkileiminden etkilenir.

Cinsellik, haz ve salk kaynadr; bireyin kendini gerçekletirmesine ve tatminine katk salar.

Cinsel salk, cinsellikle ilikili olarak fizyolojik, psikolojik, duygusal, zihinsel ve sosyal açdan salkl olma durumudur; yalnzca hastalk, ilev bozukluu ya da yetersizlik olmamas anlamna gelmez. Cinsel salk, cinsellie ve cinsel ilikilere olumlu ve saygl bir yaklamn yan sra, bask, ayrmclk ve iddet olmadan, haz alnan ve güvenli cinsel deneyimler yaama imkânna sahip olmay gerektirir.

Cinsel salk, geni kapsaml bir cinsellik anlay olmadan, tanmlanamaz, anlalamaz ve ilevsel hale getirilemez.

Cinsel saln kazanlmas ve korunmas için tüm bireylerin cinsel haklarnn, korunmas, karlanmas ve bu haklarna sayg duyulmas gereklidir.

Cinsel haklar, tüm insanlarn sahip olduu özgürlük, saygnlk ve eitlie dayanr ve bu haklarn zarar görmesi için korunmas gerektii taahhüdünü içerir.

Tüm insan haklarnn korunmas ve savunulmas için ayrmclk olmadan eitlik esastr; bu da, rk, etnik köken, renk, cinsiyet, dil, din, politik vb açdan farkl görüler, milli ya da sosyal köken, mal varl, doum, bedensel engel, ya, uyruk, medeni ve ailevi durum, cinsel yönelim ve cinsel kimlik, salk durumu, ikamet, ekonomik ve sosyal konuma dayanlarak yaplacak ayrmclk, dlama ve kstlamann önlenmesini gerektirir.

Bireylerin cinsel yönelimleri, cinsel kimlikleri, cinsel kimliklerini ifadeleri ve bedensel farkllklarnn, insan haklar kapsamnda korunmas gereklidir.

Her türden iddet, taciz, ayrmclk, dlama ve damgalama insan haklar ihlalidir; sonuçlar bireylerin, ailelerin ve topluluklarn saln olumsuz etkiler.

nsan haklarnn korunmas, yerine getirilmesi ve bu haklara sayg duyulmas yükümlülükleri, tüm cinsel hak ve özgürlükler için de geçerlidir.

Cinsel haklar, her bireyin, dier bireylerin haklarna sayg göstererek, cinsellii yaama, ifade etme ve cinsel salktan haz alma hakkn korur.

CNSEL HAKLAR, CNSELLKLE LGL OLAN NSAN HAKLARIDIR

  1. Ayrmclk olmadan eitlik hakk
    Irk, köken, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi vb açsndan farkl görüler, milli ya da sosyal köken, ikamet, mal varl, doum, bedensel engel, ya, uyruk, evlilik ve aile durumu, cinsel yönelim, cinsel kimlik ve cinsel kimliin ifadesi, salk durumu, ekonomik ve sosyal konum ve dier durumlar gibi hiçbir ayrm yaplmakszn tüm insanlar bu bildirgede yer alan cinsel haklardan yararlanma hakkna sahiptir.
  2. Bireyin yaama, özgürlük ve güvenlik hakk
    Herkes yaama, özgürlük ve güvenlik hakkna sahiptir.  Bu haklar, cinsellikle açsndan keyfi olarak tehdit edilemez, kstlanamaz ya da insanlar bu haklardan mahrum edilemez. Cinsel yönelim, karlkl rzayla yaplan cinsel davranlar ve uygulamalar, cinsel kimlik ve ifade ya da cinsellik ve üreme salyla ilgili hizmet salama ve alma bu haklara dâhildir.
  3. Özerklik ve bedensel bütünlük hakk
    Herkes kendi bedeni, bedensel bütünlüü ve cinselliiyle ilgili konulara özgür olarak karar verme ve bunlar kontrol etme hakkna sahiptir ve bakalarnn haklarn gözeterek cinsel davranlarn, uygulamalarn, partnerlerin ve ilikilerin seçimi de buna dâhildir. Cinsellikle ilgili her türden test, müdahale, tedavi, ameliyat ya da aratrma öncesinde birey bilgilendirilerek hür iradesiyle onaynn alnmas gereklidir.
  4. kence, vahi, insanlk d ya da aalayc davran ve cezalandrmalara maruz braklmama hakk
    Hiç kimseye ikence ve vahi, insanlk d ve aalayc davranlarda bulunulamaz; bireyin bedenine ve bütünlüüne zarar verecek uygulamalar, zorla ve baskyla ksrlatrma, doum kontrolü ya da kürtaj da buna dâhildir. Bireyin cinsiyetine, cinsel kimliine, cinsel eilimine, cinsel ifadesine, bedensel farkllklarna dayanarak hiç kimseye ikence yaplamaz, vahi ve insanlk d davranta bulunulamaz.
  5. Her türden iddet ve baskya maruz braklmama hakk
    Hiç kimse cinsellikle ilgili ya da cinsel içerikli iddet ve baskya maruz braklamaz; tecavüz, cinsel istismar, cinsel taciz, cinsel zorbalk, cinsel sömürü ve kölelik, cinsel sömürü amaçl insan ticareti, bekâret testi ve alglanan ya da gerçekte var olan cinsel uygulamalar, cinsel yönelimler, cinsel kimlik ve cinsel tercih ve bedensel farkllklar nedeniyle iddet uygulama vb gibi cinsellikle ilgili her türden iddet ve bask buna dâhildir.
  6. Mahremiyet hakk
    Herkesin, cinsellik, cinsel hayat ve kendi bedeni, gönüllü cinsel ilikileri ve davranlar konusundaki seçimlerine keyfi olarak müdahale edilmemesi ve mahremiyet hakk vardr; cinsellikle ilgili özel bilgilerin ifasn kontrol etme hakk da buna dâhildir.
  7. Haz alnan, güvenli cinsel deneyimler yaama imkânna sahip olarak, cinsel salk da dâhil ulalmas mümkün olan en üst düzeyde salkl olma hakk
    Herkes haz alnan ve güvenli cinsel deneyimler yaama imkânna sahip olarak, cinsel salk da dâhil ulalmas mümkün olan en üst düzeyde salkl olma hakkna sahiptir.  Bu hak, kaliteli salk hizmetinin salanmasn, eriilebilirliini ve kabul görmesini ve cinsel salk da dâhil olmak üzere, her türlü salk durumunu etkileyen koullara sahip olunmasn ve ulalabilmesini gerektirir.
  8. Bilimsel gelimelerden ve uygulandklar alanlarndan yararlanma hakk
    Herkes bilimsel gelimelerin sonuçlarndan ve uygulandklar alanlardan yararlanma hakkna sahiptir.
  9. Bilgilenme hakk
    Herkes cinsellikle ilgili dorulanm ve kantlanm, anlalabilir bilimsel bilgilere ulaabilme hakkna sahiptir. Bilimsel bilgiler keyfi olarak sansürlenmemeli,  gizlenmemeli ya da kasten yanl verilmemelidir.
  10. Eitim hakk ve geni kapsaml cinsel eitim hakk
    Herkes eitim ve cinsel eitim konusunda geni kapsaml bilgilendirilme hakkna sahiptir. Kapsaml cinsel eitim, bilimsel olarak doru ve kantlanm, kültürle tutarl ve ya, insan haklar ve cinsel kimlik eitliine uygun olarak cinsellie ve haz dolu bir cinsel yaantya pozitif bir yaklam içermelidir.
  11. Eitlik, özgür irade ve rzaya dayal olarak evlilik ve benzeri türden ilikileri kurma, sürdürme ve sonlandrma hakk
    Herkes özgür irade ve rzasyla evlenip, evlenmeme ve birliktelik, ortaklk vb ilikiler kurup kurmama konusunda seçim yapma hakkna sahiptir. Herkes evlilik, birlikte yaama, ortaklk vb ilikileri kurar, sürdürür ya da sonlandrrken, hiçbir ayrmcla ve dlanmaya maruz kalmadan, eit haklara sahiptir. Bu ilikilerin türünden bamsz olarak, sosyal refah ve baka kazanmlardan eit ekilde yararlanma hakk da buna dâhildir.
  12. Çocuk sahibi olup olmamaya, çocuk saysna ve çocuklarn aralarndaki süreye karar verme ve bu konuda gerekli bilgi ve imkâna sahip olma hakk
    Herkes çocuk sahibi olup, olmama, çocuk says ve çocuklarn aralarndaki süreye karar verme hakkna sahiptir. Bu hakkn kullanmas sal ve refah etkileyen tüm koullara ulaabilmeyi gerektirir; hamilelik, doum kontrolü, dourganlk, gebelik sonlandrma ya da kürtaj ve evlat edinme, üreme vb ile ilgili kurumlar bu kapsam içindedir.
  13. Özgür düünce, fikir ve ifade hakk
    Herkes cinsellikle ilgili özgür düünce, fikir ve ifade hakkna sahiptir. Herkes bakalarnn haklarna sayg göstererek kendi cinselliini, görüntü, iletiim, davran vb yoluyla ifade etme hakkna sahiptir.
  14. Barçl amaçl dernek ve topluluk kurma özgürlüü hakk
    Herkes barçl amaçl olarak organize olma, dernek kurma, topluluk oluturma, toplant ve gösteri düzenleme, protesto ve savunma yapma hakkna sahiptir; buna cinsellik, cinsel salk ve cinsel haklarla ilgili olanlar da dâhildir.
  15. Kamusal alanda ve siyasi hayatta yer alma hakk
    Herkes sivil, ekonomik, sosyal, kültürel, politik, yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararas düzeylerde insan hayatna olumlu katk salayabilecek bir çevre, topluluk ya da ortama aktif, özgür ve tutarl bir ekilde katlma hakkna sahiptir. Özellikle de herkes cinsellik ve cinsel salk dâhil olmak üzere, kendi refahn belirleyecek politikalarn gelitirilmesi ve uygulanmasnda bizzat yer alma hakkna sahiptir.
  16. Adalet, düzeltme ve tazmin hakk
    Herkes cinsel haklarnn ihlali durumunda adalet, düzeltme ve tazmin hakkna sahiptir. Bu hak; etkili, yeterli, eriilebilir ve uygun eitsel, yasal, yargsal ve dier araçlar gerektirir. hlalin tazmini, zararn giderilmesi ve ödenmesi, rehabilitasyon, kefaret, tekrarnn olmamas garantisini içerir.